Geschiedenis Stichting Agrarisch Erfgoed Nederland
Het Jaar van de Boerderij in 2003 heeft laten zien hoe belangrijk het is om aan het erfgoed in het landelijk gebied aandacht te besteden. Het jaar gaf een flinke impuls aan de kennis over agrarisch erfgoed en vooral aan de publieke waardering voor boerderijen en erven. Het contact dat toen bestond tussen de boerderijstichtingen is na dat bijzondere jaar niet doorgezet. Het Landelijk Boerderij Beraad heeft maar kort gefunctioneerd. Ook is inmiddels de Stichting Historisch Boerderij Onderzoek, het SHBO, gericht op een bredere kennis van het agrarische erfgoed, opgeheven. Nu is er de Stichting Agrarisch Erfgoed Nederland. Hoe is deze tot stand gekomen?
Op regionaal, vaak provinciaal niveau bleef men zich meer of minder succesvol inzetten voor het agrarische erfgoed, maar de contacten uit 2003 werden minder en de ambities werden meestal bijgesteld. De samenwerking en de inzet vanuit de stichtingen leidde ertoe dat bij het vaststellen van het nieuwe beleid voor monumenten dat toenmalig minister Plasterk inzette, de boerderijen en de organisaties die ermee te maken hadden niet betrokken waren. Uiteindelijk dreigde de monumentale boerderij niet als een aparte categorie in de nieuwe wetgeving te komen en behandeld te worden als een gewoon woonhuis.
Vanuit Boerderij en Erf is in 2008, met actieve ondersteuning van Bureau Helsdingen, een actie op gang gezet om de boerderij weer een plek te geven binnen het Momo (Modernisering Monumentenzorg) beleid. Het bureau benaderde de stichtingen die in hun bestanden voorkwamen en van daaruit andere, oudere en ook nieuwere organisaties. De vraag was om een inspraakreactie op de Momo die Heldingen inmiddels had opgesteld, te becommentariëren en later mede te ondertekenen. Tijdens deze actie werd weer eens duidelijk hoezeer contact tussen de verschillende boerderijenstichtingen werd gemist.
Bureau Helsdingen en Stichting IJsselhoeven hebben vanuit die ervaring daarna een boerderijbijeenkomst georganiseerd om toe te lichten wat er met de Momo inspraakreactie was gebeurd (veel positiefs) en om te sonderen of een nieuwe organisatie haalbaar was. De eerste bijeenkomst op 16 mei 2009 was in Marle (Olst-Wijhe).
Initiatief
Een initiatiefgroepje, bestaande uit Ineke de Visser en Piet den Hertog (Boerderij en Erf / Helsdingen), Johan laman Trip (Sallands Erfgoed), Gerard Hendrix (Stichting IJsselhoeven) ging daarna aan de slag met het opstellen van een voorstel van een AEN i.o.
Het voorstel werd in het najaar van 2009 (10 oktober) op een bijeenkomst in Hazerswoude besproken. Het leidde ertoe dat op 29 mei 2010 de acte voor de oprichting van een nieuwe stichting kon worden getekend in het bijzijn van notaris Smalbraak. Dat gebeurde in museumboerderij de Koperen Knop in Hardinxveld-Giessendam.
We hebben de AEN kunnen starten met een subsidie van Belvedere en een 'erfenis' van het Jaar van de Boerderij 2003. Het programma Belvedere stelde aan het einde van 2010 een laatste tranche open voor 'kennisprojecten'. Daar konden we de ambities voor de Academie bij onderbrengen. Bijna gelijktijdig maakte de stichting die het Jaar van Boerderij had georganiseerd de financiële balans op van haar werkzaamheden. Het saldo dat overgebleven was, is toen als een legaat beschikbaar gesteld aan de AEN. Daarmee konden het onderdeel Beleving worden georganiseerd. Dat ligt in het verlengde van waar het Jaar van de Boerderij op had ingezet: het agrarisch erfgoed als een toegankelijk en verleidelijk thema ook voor een breed publiek.
